بازخورد عبارت است از نظر وواکنش معلم ،نسبت به وضعیت یادگیری دانش آموز.با دریافت هر بازخورد ،برای دانش آموز مشخص می شود که درچه وضعیتی قرار دارد وچه فعالیت هایی راباید انجام دهد وچه انتظاراتی از وی می رود .در حقیقت بازخورد،هسته مرکزی فرایند یاددهی ویادگیری است؛لذا فذایند بازخورد باید برروی انتظارات موزشی وفعالیت های دانش آموز ترکز باشد وبه گونه ای انجام گیردکه به دانش آموزکمک کند،خطاها واشتباهاتش رادرجریان یادگیری کاهش داده ووظایف وتکالیفش را بادقت بیشتری انجام دهد.درواقع بازخورد نه تنها به دانش اموز درباره چگونگی مهارت ودانشی که کسب کرده است اطلاعاتی می دهد، بلکه به او می گوید که جگونه مهارتها ودانش خود را ارتقاء دهد.
متا سفانه در کشور ما معلمان نمرات توصیفی را به درستی درک نکرده اند وبیشتر نمرات را با یک شعر (چقدر قشنگ نوشتی ،فرشته بهشتی یا صد آفرین،هزار وسیصد آفرین یا آفرین دختر نازم و...) به انجام می رسانند گرچه این شعرها زیبا هستند ولی این شعر ها ارزشیابی توصیفی نیستندوبازخورد مناسبی برای کودک ووالدین او نیستند.
به طور کلی یک نمره مفید توصیفی وموثر شامل دو قسمت اصلی است:
1-توصیف وضعیت موجود(اول بیان موفقیت ها ودوم خطاها) 2- رهنمودبرای خطاها
در بخش توصیف وضیت موجودفمعلم،جایگاه دانش آموز رابه زبان ساده بیان می کند؛یعنی میزان موفقیت وخطاهای اورامشخص می کند.بنابراین،این قسمت،دوبخش فرعی داردکه بخش اول،بیان میزان موفقیت وبخش دوم،بیان خطاای احتمالی است که درفعالیت های یادگیری او رخ داده است. بادریافت دراین بخش از باخورددانش آموز با وضعیت واقعی خود آشنا می شود.در وهله اول(گفتن یا نوشتن موفقیت ها)، صدقانه بودن بازخوردها دردانش آموز ایجاد انگیزه می کند ودربخش دوم(خطاها) تصویر ی واقعی از تلاشهایش یه وی می دهد.بخش رهنمود برای تحلیل معلم از موفقیت وخطاهاست .رهنمود معلم به دانش آموز دررفع خطاها وتوسعه موفقیت هایش کمک می نماید.
به عنوان مثال فرض کنید که به دانش آموزان تکلیفی داده شده است که براساس آن باید اطلاعاتی درباره گیاهان فراهم کنند؛هدف اصلی این تکلیف، پرورش مهارت جمع آوری اطلاعات است.معلم بعد از مشاهده گزارش دانش آموزی به اوچنین باز خورد می دهد (شفاهی یا کتبی): «دخترم اطلاعات خوبی جمع آوری کرده ای،می بینم توانسته ای با دقت اطلاعات را به دست آوری.گزارشت را یک با دیگر بخوان ونقطه گذاری آن رااصلاح کن.»
معلمان آگاهند که مشاهده خطا درفعالیت های یادگیری دانش آموز، امری طبیعی است،لذا باتوجه به اهمیت بازخوردهای توصیفی، معلمان نبایددر فرایند یادگیری به دانش آموزان نمره یا رتبه بدهند.دانش آموزان ،تنها بازخورد توصیفی ،دریافت می نمایند.
گفتگودر بازخورد(بازخورد شفاهی) بسیار مهم است که از بازخورد کتبی موثر تراست.
بایان توضیحات به معلم پیشنهاد می شود برای ارائه یک نمره توصیفی سازنده ،جملات خود را بااین عبارتها ومشابه آنها آغاز کنند:
-دختر خوبم شما موفق شده اید که ........
-با خوشحالی زیاد می گویم که شما از عهده .........
-پسر خوبم...................... یاد گرفته اید.
- امروز از کارت لذت بردم، اما......
-امروز موفق شدی که ......... به درستی بنویسی.
باید در مورد موفقیت ها وخطاها ،تشویق یا تذکر به رفتار وکردار شخص باشد نه شخصیت ومنش فرد(به پست رازی مهم-1 کلیک کنید)
بعد از جملات انگیزشی که به موفقیت های کودک ،جملات رهنمود ی خودرا بایان عبارتها آغاز کنید:
- - نیازمند آن است که ........
- - درزمینه......................... به تقویت نیاز داری.می توانی این کار ........
- - به نظر می رسد در.......................... مشکل داری می توانی.................
- -با انجام فعالیت های ....................... موفق می شوی
از آوردن جملاتی مانند: (نمی توانی- همیشه اشتباه می کنی – قادر نیستس این را هم انجام دهی- کارهایت نامرتب است) پرهیز شود
همچنین باید به وی گفت چه تلاشی، به چه میزان وچگونه انجام دهد.
شاید بعضی از معلمان بگویند که این گونه بازخورد به زمان زیادی نیاز است.باید به این عزیزان گفت که راه آن این است که 1- لزومی ندارد همه دانش آموزان در یک روز بازخورد داده شوند2- هر جلسه معلم می تواند به گروهی از دانش آموزان بگوید که کار دوستانشان راارزشیابی کنند(همسال باز خوردی)3- هر جلسه گروهی خود بازخوردی انجام دهند4- بازخورد شفاهی درحین کار(گفتگوبا کودک)5- معلم می تواند تمام مراحل 1تا4 را دریک جلسه انجام دهد 6- ومهم تر از همه تغییر روش تدریس(در پست بعدی....
ارزشیابی توصیفی- مولفان دکتر محمد حسنی ودکتر حسین احمدی
تهیه وتنظیم با کمی تغییرات: مجید رحمانی –استاد دانشگاه
Majid-1350.mihanblog.com
طبقه بندی:
روش تدریس،
آموزش ابتدایی،